Comment prendre soin de sa santé mentale ? Nos conseils et solutions

Retrouvez nos 7 conseils en gallo et en breton. 

Cant q’il ét contance du portement, en chonje ben des fais den le portement du corp e en oubllie le portement de la téte q’ét ben aossi conseqent. Den nôtr tous-les-jous q’ét etragant, chouézi qheuqes amouersions peut aïder a nôtr bone-evive sicolojiqe.

#1 -Se mouver réglement le corp

De s’emouver, ça q’a un bon efet su l’imeur e la meniere de jirer l'etragnance. Ça met en biao d’apézer les emais e de se depoucher des nervouzetës amoucelées. Ça q’aïde a amenuzer le tabut e ça q’emboni la calitë du dormi. Cant qe le corp fèt de l’esport, i delâche des ormones come les endorfines, la dopamine e la serotonine — q’en nome ben des fais « ormones de l’eurance » — qi donent de reng un senti de bone-evive. Un tour a pië d’eune demi-oure de temp chaqe jou, eune pâssée de yoga ou un tour a veloce, ça peut d’étr assë pour amenuzer l’etragnace e embelli l’imeur.  S’emouver le corp done etout le tour ao runje de cartayer les maovézes chonjées, d’aféter le tous-les-jous e de refére de cai de sai. 
 

#2 -Garanti un dormi de calitë

Ben pus q’eune berouée de delâs, le dormi ét un pourcésse fiziolojiqe de fondement qi peze vrai vraiment su l’atrempance de nôs emais, de nôtr memouere e de nôtr alivraije sichiqe.  Manqer de dormi, ça met l’amidale – l’ourée du cerviao q’ét a se chevi de la jirie de l’etragance e de la poûr – a epllaiter davantaije, e ça peut fére q’en seraet pus reponou o nôs emais, ça peut forci le tabut e pezer su le mora.  I n-en chaot d’avair un bon temp de dormi, d’apeticer le temp pâssë a zuner les orbes avant qe d’aler ao cenâ e d’aféter un entour q’aïde a se defumer la téte.  Il ét consaillë etout de bésser sa prinze d’amares dezalementantes (miqe, alcol, betun) qi pezent su la calitë du dormi e le livè de tabut jenera.

#3 - Ben alivrer son nouri

Le nouri n-n ét pour berchôze den nôtr bon portement du corp… e de la téte etout.   Le microbiote des bouyaos (nôtr fllouraije des bouyaos) peze su l’atrempance de l’etragnance, du dormi e des emais. Cant qe n’i a ghere de balan den nôtr nouri, nôtr microbiote s’apôvrit, ça peut forci les monvéz jeûs sichiqes come ça seraet le tabut ou ben la depllézance. 

#4 - S’entr-vaer o son monde, sa coterie

Pâsser du temp o son monde e entertiendr des lians sociaos, ça forcit le senti d’étr apouyë e de n-n étr. Y’étr essoulë e come le loû-de-broûsse ça peut pezer su le portement de sa téte. Garder ses emais pour sai, ça peut pezer hardiment su l’esprit. I chaot de n-en caozer o qheuq’un qe j’avons fiance den li : un amin, un sien de nôtr monde, ou ben un sien de métier si qe n-i a afére. Dire comben q’en n-n a du deu, ça q’aïde a se doner de l’avizée. 

#5 - Mercher les alivetës qi nous font du ben 

S’amener des berouées de tranqhilitë den la journée, ça q’aïde a s’en chevi des nervouzetës d’emais d’eune milloure sorte. De grôs, en peut mercher les alivetës qi nous font du ben (alivetës d'inventerie, de laizi, esportives…) e d’étr a son laizi. Den un monde eyousqe tout court come le diâbl a la devalée, se doner le dret a des derompes ét de permiere. Qe ça seje a lére, acouter de la sonerie, jerdriner ou ben ne pouint ren fére, les berouées de tranqhilitë-la mettent en biao de rarenjer ses enterjets e de s’erdoner du vezon. 

#6 - Borner son temp pâssë a zuner les orbes e su les rézilles sociales

Les rézilles sociales peuvent qheuqes fais oriner de l’eparionerie sociale e de l’etragnance. Borner son temp pâssë su la taile e chouézi des ghiments sûrs e den cai q’en treûe du valant, ça peut aïder a garder sen esprit tranqhile. Tâchéz mayen de borner le temp qe vous pâsséz a zuner des orbes e de chouézi les banies qi vous mettent en gout e vous amenent du hait.   

#7 -Haoper a l'aïde si qe n-i a afére 

Tristesse tenante, degrignerie, pus de gout, tabut qi dure qe ne dure… Qheuqes signaos ne sont pouint a deqenétr. Si qe v’avéz le senti de ne tiendr ni ne mener, c’ét de ne pouint termayer a y’aler vaer un sien q’a son métier den le portement. N’i a pouint ren de hontabl a haoper a l’aïde. S’entr-caozer o un sicologue ou un sichiâtr, ça peut d’étr eune brave aïde. Le monde q’ont lous métier den le portement sont le medecin jeneralist, un sichiâtr ou ben un sicologue, ou ben core un qheur-leû de medecine sicolojiqe (QMS/CMP) du payiz eyou q’en demeure. N-i a etout des afétûres especializées pour la garçâille ou les më-venus : les qheur-leûs de medecine sico-pedagojiqes (QMSP/CMPP). N-i a des lines d’acoute a haoper qi sont devouayées és monvéz jeûs sichiqes. È sont renabllées su l’emplla psycom (psycom.org/sorienter/les-lignes-decoute). Ao parsu, les endrets d’acoute ercepent les jeunes pour de ren (Ôtës és më-venus e Leûs d’Ercepance e d’Acoute és Jeunes) e le monde-venu en condicion de pôvertë. N-i a etout des consorteries e souétons a s’entr-aïder (SEA/GEM).

Pa vez lakaet ar gaoz war ar yec’hed e soñjer e yec’hed ar c’horf alies-mat ha disoñjal a reer ar yec’hed spered, a zo ken pouezus all. En hor buhez pemdez stresus e c’hall boazioù zo ober vad d’hor spered.

#1 -Obererezh korf alies a-walc’h

Un efed poztivel en dez an obererezh korf war an imor hag evit merañ ar stres. Evel-se e vez mestroniet ar fromoù ha laosket an tennder a zo bet berniet da vont er-maez. Sikour a ra digreskiñ an anken ha gwellaat a ra kalite ar c’housk. Pa vezer oc’h ober sport e produ ar c’horf ormonoù evel an andorfin, an dopamin hag ar serotonin – graet e vez « ormonoù al levenez » anezho alies – ha ganto en em santer mat kerkent. Kerzhet 30 munut bemdez, ober un abadenn yoga pe un droiad war varc’h-houarn a c’hall bezañ trawalc’h evit digreskiñ ar stres ha gwellaat an imor.
Gant un obererezh korf e vezer lakaet da soñjal e traoù all eget soñjoù du, reiñ a ra ur framm d’ar vuhez pemdez hag en em istimañ a reer en-dro.

#2 - Aesaat ar c’housk a galite

Ar c’housk zo ouzhpenn ur mare evit diskuizhañ, un argerzh fiziologel pouezus-bras eo hag a sikour da vat reoliañ ar fromoù, ar memor hag ar c’hempouez bredel.Abalamour d’ur mank a gousk ez a obererezh an huegoù – al lodenn eus an empenn a sikour merañ ar stres hag an aon – war gresk ha neuze e vezer muioc’h e dalc’h ar fromoù, ez a an anken war gresk hag ar moral war zigresk.
Pouezus eo doujañ lusk ar c’housk, digreskiñ an amzer tremenet dirak ar skrammoù a-raok kousket hag ober diouzh ma vo diskuizhus an endro. Aliet e vez digreskiñ ivez ar produoù atizañ (kafe, alkool, butun) rak un efed o deus war kalite ar c’housk ha live hollek an anken.

#3 -Klask kaout predoù kempouez

Pouezus-kaer eo ar boued evit en em santout mat a-fet korf… hag a-fet spered.  Un efed en deus mikrobiot ar bouzelloù (flora ar bouzelloù) war an doare da reoliañ ar stres, ar c’housk hag ar fromoù. Pa vez digempouez hor predoù ez a hor mikrobiot war baouraat, hag abalamour d’an dra-se e c’haller bezañ gant strafuilhoù bredel evel an anken pe an diwaskadenn.

#4 - Gwelet ar familh, ar vignoned

Tremen amzer gant an dud nesañ ha delc’her liammoù sokial a greñva ar santimant e vezer sikour, e vezer liammet ouzh tud all. Gwallefedoù o dez an emserr hag an digenvez war ar yec’hed-spered. Sammañ an holl fromoù ennomp a c’hall bezañ pounner evit hor spered. Pouezus eo komz gant tud a fiziañs : ur mignon, un den nes pe un den a vicher diouzh an dro. Eztaoliñ an diaezamantoù a sikour distokañ diouzh an tousmac’h.

#5 - Kavout an obererezhioù a ra vad

Kaout mareoù sioul e-kerzh an devezh a sikour an den da verañ gwelloc’h tennder ar fromoù. Dre vras e c’haller kavout an obererezhioù a ra vad (obererezhioù krouiñ, dudioù, sport…) ha kemer amzer evit an-unan. Treiñ buan a ra ar bed met pouezus-bras eo ober ehanoù. Pe e vefe lenn, selaou sonerezh, liorzhañ pe chom hep ober tra ebet, e c’hall an den diskenn ennañ e-unan ha diskuizhañ e-kerzh ar mareoù sioul-se.

#6 - Digreskiñ an amzer dirak ar skrammoù ha war ar rouedadoù sokial

War ar rouedadoù sokial e c’haller pakout stres ha bezañ keñveriet an eil re gant ar re all. Bevenniñ an amzer a dremener enlinenn ha teuler evezh da gaout titouroù reizh ha pozitivel a c’hall sikour an den da zelc’her e spered yac’h. Klask bevenniñ hoc’h amzer dirak ar skrammoù ha dibab danvez a vago hoc’h ijin hag a ray vad deoc’h.

#7 - Goulenn sikour ma vez ezhomm 

Chom trist, bezañ buanek, na vezañ dedennet ken, kaout anken dizehan… Sinaloù zo a rank sachañ hoc’h evezh.  M’en em santit beuzet, kredit mont da welet un den a vicher war dachenn ar yec’hed. N’eus ket da gaout mezh o c’houlenn sikour. Ur skoazell vras e c’hall bezañ kaozeal gant ur bredoniour pe ur bredvezeg. Sed ar vichereien yec’hed a c’haller mont da welet ma talc’h an doan : ar mezeg boas, ur bredvezeg pe ur bredoniour pe ar greizenn mezegel-ha-psikologel (KMP) er c’horn-bro m’emeur o chom. Frammoù arbennikaet a vez ivez evit ar vugale hag ar grennarded : ar c’hreizennoù mezegiezh-bredoniezh pedagogel (KMBP). Niverennoù pellgomz zo a-ratozh-kaer evit ar strafuilhoù bredel. Kavout a reer ar roll anezho el lec’hienn psycom (psycom.org/sorienter/les-lignes-decoute). E lec’hioù selaou e vez degemeret, en ur mod digoust, ar re yaouank (Ti ar grennarded ha Lec’h-degemer ha Selaou ar re Yaouank) hag an oadourien a zo en ur blegenn diaes. Kevredigezhioù ha strolladoù kenskoazell zo ivez.