Comment réduire ses déchets ? Nos conseils et solutions

Stlepel a reomp ouzhpenn 500 kg lastez bep bloaz, well-wazh. Gallout a rafemp lakaat an niver-se da zigreskiñ gant jestroù eeun er vuhez pemdez. Al lastez gwellañ eo ar re na vezont ket produet. Setu amañ 8 ali fur evit skañvaat ho pod-lastez ha gwareziñ ar blanedenn.

#1 Dibab ar muiañ produioù padus hag a c’haller dresañ

Pa brener un dra nevez eo kenkoulz teuler evezh e c’hallod ober ganti e-pad pell hag e vo aes dresañ anezhi ma chom sac’het. Gwelloc’h eo dibab binvioù hag o deus ur feuriader padusted uhel (evit ar skinwelerioù hag ar c’hannerezioù) pe ur feuriader dresañ uhel (evit an urzhiataerioù hezoug, ar skaoterezioù, ar sunerezioù, an touzerezioù tredan…). Gallout a reer klask al labeloù endro a warant eo solut ar produioù hag aes da gempenn. Ha ma chomont sac’het ? Dao d’ar Repair Café lec’h ma c’haller kaout alioù fur digoust evit dresañ an traoù. Gallout a reer mont d’an atalieroù dresañ evit ar binvioù elektronek pe tidredanerezh.

#2 Amprestiñ pe feurmiñ kentoc'h eget prenañ

Perak prenañ un ostilh, dafar sport pe ur benveg ha ne vint implijet ganeoc’h nemet ur wech pe ziv ? En un toullad lec’hiennoù pe stalioù e vez kinniget deoc’h feurmiñ pe amprestiñ dafar nepell diouzh du-se. Aezet eo, marc’hadmat hag ekologel.

#3 Reiñ ur vuhez all d’an traezoù

A-raok stlepel, soñjal en adimplij. Arrebeuri, dilhad, c’hoarielloù, tridredanerezh, dafar sport… Doareoù zo evit reiñ ur vuhez all d’an traezoù a reer ganto er vuhez pemdez : kevredigezhioù an ekonomiezh sokial ha kengred evel Emmaüs, danvezerezhioù, savennoù gwerzhañ etre preveziaded pe reiñ evit netra… 

#4 Nac’hañ ar produioù unimplij

Boutailhoù, gobeledoù, listri taoladus, lienennigoù… Dafar taoladus e-leizh a vez en hor buhez pemdez. Gwelloc’h eo ober gant stummoù gwalc’hadus hag adimplijadus : koulourdrennoù, podoù gwer, pilhoù… Evit an dafar a c’haller kas ha degas eo gwelloc’h kemer piloù adkargadus kentoc’h eget piloù taoladus. Seul nebeutoc’h a lastez, seul nebeutoc’h a zanvezioù naturel da eztennañ hag a saotradur. 

#5 Skarzhañ ar pakadurioù didalvoud

Ar pakadurioù a ya d’ober ul lodenn vras eus hol lastez. Kuit a gaout re anezho eo dav stagañ gant boazioù mat : prenañ a-drak, prenañ pakadoù bras ar muiañ ma c’haller, dibab produioù diouzh an troc’h, dibab adkargoù kentoc’h eget endalc’hoù nevez.

#6 Fardañ produioù an-unan

Diouzh ar c’hiz eo an DIY (« Do It Yourself ») ! Pa farder ar produioù an-unan er gêr e c’haller tremen hep ar pakadurioù plastik, ha marc’hadmatoc’h eo. Evit ober ar c’hempenn eo gwelloc’h ober gant aozennoù naturel evel ar gwinêgr gwenn, ar sitroñs, ar soavon du pe ar bikarbonat soda. Gallout a reer fardañ ar produioù prederiañ an-unan ivez.

#7 Paouez da foraniñ boued, ha roteliñ

Stlapet e vez war-dro 25 kg boued dre zen bep bloaz. Ar boaz mat da gemer da gentañ : paouez da foraniñ ha da stlepel far foñsadoù boued pe ar frouezh a zo bloñset un tamm. Dav eo doujañ d’ar c’hementadoù a zo merket evit an aozadoù kempenn hag al lisiv (ne vez ket efedusoc’h pa lakaer re a brodu, ha lousaat a reer ar mekanikoù). Gallout a reer roteliñ al lastez organek a vez dre ret – plusk, markoù kafe, lastez glas… A bep seurt diskoulmoù zo evit an neb n’en deus liorzh ebet : rotel gant preñved er ranndi, rotel stroll e traoñ ar c’hendi pe en ul lec’h degas evit ar biolastez. Dont a ray ar rotelad da vezañ temz 100 % naturel ha digoust hag e ray d’hor poubellenn bezañ un drederenn skañvoc’h.

#8 Diveskañ ha talvoudekaat al lastez evel m’eo dleet

Ouzhpenn an tri c’hard eus al lastez lakaet en hor poubellennoù lastez ti ne zlefent ket bezañ eno. Paperioù, pakadurioù plastik, metaloù, gwer… a c’hall bezañ adaozet evit fardañ produioù nevez. Ret eo doujañ pizh d’ar c’hemennoù diveskañ. Al lastez divoaz – piloù, klogorennoù, louzeier, tridredanerezh, dilhad… – a rank bezañ kaset d’al lec’hioù dastum a-zere : lastezerezhioù, lec’hioù degas a-ratozh, stalioù, apotikerezhioù. Ar seurtoù lastez o deus pep a filierenn talvoudekaat.

Châqe anée, je nen jetons pus de 500qhg. I pouraet n-n avair meins ren q'en pernant merqe a ça ao tous les jous. Le meillou rejet ét core li q'en ne fèt pouint. Vaici eune goulée de 8 consails pour deminuer ses rejets e pargarder la pllanete. 

1# Chouézi putôt de cai q'ét su le long du temp e q'ét rarenjabl

Cant qe le monde ajetent eune nouvelle bezaigne, i vieûlent pouint jeter lous sous ao diâbl. Faot don n-n étr sûr qe cete-la sera rarenjabl si q'ole ét bourdée. Aossi bon temp chouézi de la marchanderie o un brave ensegnouer de durablletë (pour les teledevizoueres e les buandoueres parème) ou de rarenjablletë (pour les ordrinouérs mouvabls, echaoudoueres, supouérs, touzoueres letriqes...). Nen peut ergarder les labetiqhettes pour l’entour qi acertainent qe les amares-la sont solides e bel a enterteni. E si qe ça bourde c'ét d'aler és Repair Cafés eyou qe des siens vont doner des goulées de consail pour rarenjer de son propr. N-i a etout les taillaijes pour rarenjer les mecaniqes letroniqes ou letromenaijérs

2# Empréter ou leouer en pllace qe d'ajeter

Pourqhi don ajeter un afutiao, eune mecaniqe pour l'esport ou ben eune aotr meniere de mecaniqe qi ne serviraet ren q'eune fai ou deûz ? Hardi d'empllas internet e d'etas perpôzent de leouer ou de préter des bezaignes prés de céz vous. Du cai de méme, ét d'amain, economiqe e ecolojiqe.

3# Doner de l'endon de retour a nôs bezaignes

Avant qe de jeter, faot sonjer a rabiener putôt. Meubls, hanes, babaods, letromenaijer, mecaniqes d'esport... N-i a mayens de doner de l'endon de retour a nôs bezaignes du tous les jous : consorteries de l'economie sociale ou partaijouze come Emmaüs, valanteries, empllas d'entr-venderie ou pour doner...

4# Ne pouint vlair des amares a uzaijer ren q'eune fai

Boutailles, moqes, vésselle a eune fai, gherchot.... I n-n a de pus en pus des bezaignes a uzaijer ren q'eune fai de méme. N-i a meillou temp n-n avair des lavabls e rabienabls : touqes, bocards en verre, pillots... Pour les afutiaos mouvabls, faot putôt chouézi des piles recherjabls putôt qe des sienes jetabls. Meins de bourier, ça q'ét etout meins de valant natura tirë de la terre e meins d'ensouirie.

5# Chacer les pacaijes en trop

Les pacaijes, ça q'ét hardi de nôs rejets. Pour n-n avair meins, c'ét d'avair les uzaijes qi faot : ajeter a l'egrun, chouézi putôt les greûs pacaijes, chouézi le nouri a morciaos e les recherjes putôt qe les nouviaos portants.

6# Du cai de son fezis

La mode d'astoure ét ao DIY (Do it Yourself) ! Si q'en fèt des amares de son propr, n-i a pouint de pacaijes pllastiqes e c'ét aotant d'elijë. Pour l'ouvraije a l'ôtë, chouézi putôt tout le cai natura come le vinegr bllanc, le citron, le savon nair ou ben core le bicarbonate de soude. En peut fére ses amares de biaotë etout.

7# Ne pouint jeter grâs e avair eune manne és rejets

De grôs, du nouri je nen jetons 25 kg par jens châqe anée ! Pour se deprendr du si-la : ne pouint jeter grâs, la béssiere des castroles parème ou ben les fruts chouémës un p'tit. En met la bouchonée qe n-i afere pour les amares menaijérs e la lessive e pouint eune qhulierée de pus (si q'i n-n a de trop, la buée ét pouint meilloure e ça q'encrace les mecaniqes). Le bourier qe n-i a céz tertout -peluches, breche, bourier vert... ça peut core aler den le frembai. Beghinmane den les demeurions, manne és rejets pour tertout ao pië des milahaots ou ben core biopouints pour depoucher son bourier, n-i a terjou qhi fére méme pour yeûs q'ont pouint de jardrin. Le bourier tourne en grésse 100% naturale e pour de ren. Ao parsu, de méme, i n-n a un tiere de meins a y'étr depouchë den la manne a bourier.

8# Elouter e envalourer ses rejets come i faot

Pour pus des trouéz carts des rejets qe n-i a den nôs mannes a bourier, ça q'ét pouint la qi devraent y’étr. Papiérs, pacaijes pllastiqes, metaos, verre... tout le cai-la peut y’étr abienë pour nen fére des nouvelles amares. Dede la, faot ben sieudr les espllas pour elouter. Les rejets especifiqes -piles, ecllerantes, remedes, letromenaijer, titures... ont d'étr depouchës és pouints de rasserrerie fèts d'esprés pour yeûs : jailles, bone d'amenerie de son propr, etas, farmaceries. Châqe rejet a sa duete de valantaije a li.